คำถามที่ได้ยินบ่อยที่สุดคือ "ติดโซลาร์ราคาเท่าไหร่" แต่ราคาระบบเป็นแค่ตัวแปรเดียวในสมการ ความคุ้มค่าจริงๆ เป็นผลรวมของหลายปัจจัย — บ้านสองหลังราคาระบบเท่ากันเป๊ะ อาจคุ้มไม่เท่ากันเลยก็ได้
โซลาร์ผลิตไฟตอนกลางวัน บ้านที่มีคนอยู่และใช้ไฟตรงช่วงนั้นจะได้ประโยชน์เต็มที่ ส่วนบ้านที่ว่างกลางวันจะประหยัดได้น้อยกว่า แม้ติดระบบขนาดเดียวกัน (อ่านรายละเอียดเพิ่มได้ใน ทำไมโซลาร์ถึงประหยัด ไม่ใช่ฟรี)
ระบบที่ใหญ่กว่าการใช้ไฟจริงของบ้าน จะผลิตไฟเกินความต้องการตอนกลางวัน ส่วนที่เกินนี้ขายคืนได้ 2.20 บาท/หน่วย แต่ได้มูลค่าราวครึ่งเดียวของไฟที่ใช้เอง ขนาดที่เหมาะสมกับพฤติกรรมใช้ไฟของบ้าน มักคุ้มค่ากว่าการติดระบบใหญ่สุดเท่าที่หลังคาจะรับได้
"ยิ่งใหญ่ยิ่งคุ้ม" ไม่ใช่กฎที่ใช้ได้เสมอไป — ระบบที่ใหญ่เกินความต้องการของบ้าน จะมีไฟส่วนเกินที่ต้องขายคืนในราคาต่ำกว่า ทำให้ผลตอบแทนต่อบาทที่ลงทุนลดลง
หลังคาที่หันไปทางทิศใต้และรับแดดตรงตลอดวันจะผลิตไฟได้มากที่สุด ทิศตะวันออก/ตะวันตกได้รองลงมาเล็กน้อย ส่วนทิศเหนือจะได้ผลผลิตน้อยที่สุด — ผลต่างนี้มีจริงแต่ไม่ได้มากจนถึงขั้นทำให้ทิศอื่นติดไม่ได้ เพียงแต่ควรรู้ไว้ประกอบการประเมิน
ปริมาณแสงแดดเฉลี่ยในแต่ละภาคของไทยไม่เท่ากัน บางภาคมีวันแดดจัดต่อปีมากกว่าภาคอื่นเล็กน้อย ทำให้ผลผลิตไฟต่อขนาดระบบต่างกันได้บ้าง แม้ไม่ใช่ตัวแปรที่กระทบมากเท่าพฤติกรรมใช้ไฟ
บ้านที่ใช้มิเตอร์ TOU (คิดค่าไฟช่วง Peak/Off-Peak แยกกัน) จะได้มูลค่าจากโซลาร์ต่างจากมิเตอร์ปกติ เพราะช่วงกลางวันของวันธรรมดาที่โซลาร์ผลิตไฟ ตรงกับช่วงที่ค่าไฟ TOU แพงที่สุดพอดี ทำให้ในบางกรณีมูลค่าที่ประหยัดได้ต่อหน่วยสูงกว่ามิเตอร์ปกติ
ปัจจัยที่ทุกคนถามถึงเป็นอันดับแรก — ราคาที่จ่ายต่อกำลังการผลิต 1 kWp (kWp คือขนาดกำลังผลิตของแผง 1 kWp ≈ แผงราว 2 แผ่น) ยิ่งราคาถูกลง ระยะเวลาคืนทุนก็ยิ่งสั้นลง แต่ควรพิจารณาคู่กับคุณภาพอุปกรณ์และการรับประกัน ไม่ใช่ดูแค่ราคาต่ำสุดอย่างเดียว
ตั้งแต่ปี 2569 มีอีก 3 อย่างที่ช่วยให้คืนทุนเร็วขึ้น: เงินอุดหนุน 50,000 บาท (ยังรอประกาศเงื่อนไข) ขายไฟส่วนเกินได้ 2.20 บาท/หน่วย นาน 20 ปี และลดหย่อนภาษีค่าติดตั้งได้สูงสุด 200,000 บาท ทั้งหมดนี้ทำให้ความคุ้มค่าต่างจากเมื่อก่อนมาก ดูสรุปได้ที่ รัฐช่วย 50,000 ติดโซลาร์รูฟท็อป 2569
ความคุ้มค่าของโซลาร์จึงไม่ใช่ตัวเลขเดียวที่ใช้ได้กับทุกบ้าน แต่เป็นผลรวมของปัจจัยทั้ง 7 ข้อนี้ร่วมกัน การรู้ปัจจัยเหล่านี้ล่วงหน้า จะช่วยให้ตั้งคำถามกับผู้ติดตั้งได้ตรงจุด และประเมินข้อเสนอที่ได้รับอย่างสมเหตุสมผลมากขึ้น
เครื่องคำนวณคิดจากค่าไฟ ช่วงเวลาที่บ้านใช้ไฟ ขนาดและราคาระบบ รวมเงินอุดหนุน การขายไฟคืน ลดหย่อนภาษี และสินเชื่อ
ลองเครื่องคำนวณโซลาร์ →