พื้นฐาน

ทำไมโซลาร์ถึง "ประหยัด" ไม่ใช่ "ฟรี"

Obiwatt · อ่าน 4 นาที

หลายคนเข้าใจว่าติดโซลาร์รูฟแล้วค่าไฟจะเหลือศูนย์ทันที — ความจริงคือโซลาร์ "ประหยัด" ค่าไฟ ไม่ใช่ "ยกเลิก" ค่าไฟ และปริมาณที่ประหยัดได้ก็ไม่เท่ากันในแต่ละบ้านด้วย มาดูกันว่าทำไม

แผงผลิตไฟตอนกลางวัน แต่บ้านใช้ไฟทั้งวัน

แผงโซลาร์ผลิตไฟได้เฉพาะตอนมีแดด — เริ่มผลิตตั้งแต่เช้า สูงสุดตอนเที่ยง แล้วค่อยๆ ลดลงจนหมดตอนเย็น พอตกกลางคืนแผงจะไม่ผลิตไฟเลย แต่บ้านเรายังใช้ไฟอยู่ตลอด 24 ชั่วโมง ทั้งตู้เย็น แอร์ตอนกลางคืน หรือไฟส่องสว่าง

ไฟที่แผงผลิตได้ในแต่ละช่วงเวลา จะถูก "ใช้เองในบ้าน" ก่อนเป็นอันดับแรก ถ้าช่วงนั้นบ้านใช้ไฟพอดี ก็ประหยัดได้เต็มที่ แต่ถ้าช่วงนั้นบ้านไม่มีใครอยู่ ไฟที่ผลิตเกินความต้องการจะไหลออกไปขายคืนให้การไฟฟ้า ในราคาที่ต่ำกว่าที่เราซื้อ (หรือเก็บไว้ในแบตเตอรี่ ถ้ามี)

ลองนึกภาพง่ายๆ

เหมือนบ่อน้ำที่ได้น้ำฟรีเฉพาะกลางวัน — ใช้ตอนกลางวันได้ฟรี กลางคืนต้องซื้อน้ำประปาเหมือนเดิม ถ้าน้ำเหลือ ขายคืนได้ แต่ได้ราคาต่ำกว่าที่ซื้อ โซลาร์ก็ทำงานคล้ายกัน

ทำไมบ้านแต่ละหลังประหยัดไม่เท่ากัน

จากหลักการข้างบน จะเห็นว่าตัวแปรสำคัญที่สุดไม่ใช่ "ขนาดระบบที่ติด" แต่คือ "บ้านใช้ไฟตอนไหน" — บ้านสองหลังติดโซลาร์ขนาดเท่ากันเป๊ะ อาจประหยัดได้ไม่เท่ากันเลย เพราะพฤติกรรมใช้ไฟต่างกัน

นี่คือเหตุผลที่ตัวเลข "ประหยัด 80–90%" ที่บางครั้งได้ยิน มักเป็นจริงเฉพาะบ้านที่มีคนอยู่กลางวันและใช้ไฟเยอะช่วงนั้นเท่านั้น ไม่ใช่ตัวเลขที่ใช้ได้กับทุกบ้าน

แล้วไฟที่ใช้ไม่หมด ขายคืนได้เท่าไหร่

ขายได้ ตั้งแต่ปี 2569 โครงการโซลาร์ภาคประชาชนรับซื้อไฟส่วนเกินที่ 2.20 บาท/หน่วย นาน 20 ปี (ขายได้ไม่เกิน 5 kW ต่อมิเตอร์) ไฟที่ใช้ไม่หมดจึงกลายเป็นรายได้

แต่ 2.20 บาทยังถูกกว่าค่าไฟที่เราซื้อเข้ามาราวครึ่งหนึ่ง (ราว 4–5 บาท/หน่วย) ไฟ 1 หน่วยที่ใช้เองจึงมีค่าเกือบ 2 เท่าของไฟที่ขายคืน — หลักเดิมยังใช้ได้: บ้านที่ใช้ไฟกลางวันมากยังได้ประโยชน์มากกว่า ลองคำนวณว่าบ้านคุณได้จากแต่ละส่วนเท่าไหร่

สรุป

โซลาร์รูฟยังคงเป็นการลงทุนที่คุ้มค่าสำหรับบ้านส่วนใหญ่ในไทย เพียงแต่ "ประหยัดเท่าไหร่" ขึ้นอยู่กับพฤติกรรมใช้ไฟของแต่ละบ้านจริงๆ ไม่ใช่ตัวเลขเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน การเข้าใจหลักการนี้ก่อน จะช่วยให้ตั้งความคาดหวังได้ตรงกับความเป็นจริง และไม่รู้สึกผิดหวังทีหลัง

อยากรู้ว่าบ้านคุณจะประหยัดเท่าไหร่?

ลองกรอกพฤติกรรมใช้ไฟของบ้านคุณ ดูตัวเลขประเมินได้ฟรีใน 1 นาที

ลองเครื่องคำนวณโซลาร์ →